«O‘ZIKKILAMCHIranglimetall» AJning Atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati

Biz, «O‘ZIKKILAMCHIranglimetall» AJ korxonasining xo‘jalik faoliyatini yuritishda iqtisodiy samaradorlik va ekologik xavfsizlikka faqat tabiatdan foydalanish va atrof-muhitni muhofaza qilishni tartibga solishga kompleks hamda tizimli yondashuv orqali erishish mumkinligini tushunamiz. Bunda O‘zbekistonning tabiiy salohiyatini saqlab qolish, tabiiy resurslarning qayta tiklanishini ta’minlash, ishlab chiqarishni rivojlantirish va mavjud eng yaxshi texnologiyalarni joriy etish zarurati hisobga olinadi.

Korxona oldida turgan ekologik muammolarning ko‘lami va murakkabligini anglagan holda, «O‘ZIKKILAMCHIranglimetall» AJ o‘z ishlab chiqarish faoliyati jarayonida yuzaga keladigan atrof-muhitga ta’sirni izchil ravishda kamaytirib boradi va uning oldini oladi.

«O‘ZIKKILAMCHIranglimetall» AJ rahbariyati atrof-muhitni muhofaza qilish faoliyatini zavod faoliyatining ajralmas qismi deb hisoblaydi. Korxona O‘zbekiston Respublikasining barqaror rivojlanishiga o‘z hissasini qo‘shishda tabiatni muhofaza qilish qonunchiligi talablariga og‘ishmay rioya qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va ekologik faoliyatni doimiy ravishda takomillashtirishga intiladi.

«O‘ZIKKILAMCHIranglimetall» AJning sanoat xavfsizligi, mehnatni muhofaza qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi strategiyasi xodimlarning xavfsiz mehnat sharoitlarini ta’minlash, korxona xodimlari va zavod joylashgan hududda yashovchi aholi salomatligini himoya qilish, shuningdek, qulay atrof-muhitni saqlashdan iboratdir.

Sanoat va ekologik xavfsizlik sohasidagi siyosatning maqsadlari:

• Resurslarni tejovchi va energiya samarador texnologiyalarni joriy etish orqali tabiiy resurslardan, jumladan, ishlab chiqarishga jalb qilingan va zavod faoliyati jarayonida mavjud bo‘lgan resurslardan oqilona foydalanish;

• Yangi ilg‘or texnologiyalarni joriy etish, uskunalar va materiallarni modernizatsiya qilish hamda texnologik jarayonlarni boshqarishning avtomatlashtirish darajasini oshirish hisobiga chiqindilar va tashlamalar miqdorini izchil kamaytirish;

• Texnologik uskunalarning ishonchliligini oshirish, ularning xavfsiz va avariyasiz ishlashini ta’minlash orqali sanoat xavfsizligi va mehnatni muhofaza qilish holatini doimiy ravishda yaxshilab borish;

• Zavod boshqaruv organlari va xodimlarining yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan avariya va boshqa favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish bo‘yicha tezkor harakatlarga tayyorligini ta’minlash;

• Loyihaoldi va loyiha hujjatlarini tayyorlash sifatini oshirish orqali yangi ishga tushirilayotgan ob’ektlarning atrof-muhitga bo‘lgan texnogen yuklamasini kamaytirish;

• Ob’ektlarda sanoat xavfsizligi, mehnat va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha qonunchilik talablariga rioya etilishi ustidan ishlab chiqarish nazorati, korporativ nazorat va ichki audit samaradorligini oshirish.

Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi qonunchilik talablarining bajarilishini baholash tarkibiy bo‘linmalar (sex va uchastkalar)ning kundalik ishlab chiqarish faoliyati davomida, shuningdek, hududiy filiallarda o‘tkaziladigan ichki ekologik tekshiruvlar paytida amalga oshiriladi. Bunday ichki tekshiruvlar davomida davlat nazorat organlaridan kelgan tashqi so‘rovlar va xabarlar tahlil qilinadi.

Umuman olganda, korxona faoliyati O‘zbekiston Respublikasining tabiatni muhofaza qilish qonunchiligi talablarida ko‘zda tutilgan va davlat nazorat organlari bilan kelishilgan atrof-muhitni muhofaza qilish me’yorlari doirasida amalga oshiriladi. Atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha savollar tug‘ilgan taqdirda, tegishli maqsad va vazifalar belgilanadi hamda kamchiliklarni bartaraf etish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqiladi.

AJ «O‘ZVTORTSVETMET»ning ishlab chiqarish bazasi rangli metallarni qayta ishlashning barcha texnologik jarayonlarini – xom ashyoni qayta ishlashdan tortib, mahalliy va xalqaro standartlarga hamda mijozning texnik shartlariga muvofiq yuqori sifatli qotishmalarning keng assortimentini ishlab chiqarishgacha amalga oshirish imkonini beradi. Ishlab chiqarish va qayta ishlashning barcha bosqichlarida mahsulotning yuqori sifati – zavod faoliyatining eng muhim ustuvor yo‘nalishi!

Xom ashyoni dastlabki tayyorlash uskunalari va metallurgiya kompleksi eritish uskunalari rangli metallar lom va chiqindilarining har qanday turini – motor va deformatsiyalangan lom, talaш, bankalar, shlaklarni qayta ishlash imkonini beradi. Hozirgi kunda 8 ta sex va 2 ta uchastka faoliyat yuritmoqda.

2002-yilda Markaziy Osiyoda o‘xshashi yo‘q mis asosidagi qotishmalar ishlab chiqarishning zamonaviy liniyasi ishga tushirildi. Dunyodagi eng yirik induksion eritish uskunalari ishlab chiqaruvchisi – Germaniyaning «INDUCTOTHERM» markali induksion tigel pechi o‘rnatildi. U rangli metallardan xom ashyoni eritishda ularning kimyoviy xossalarini saqlab qoladi va turli metall qotishmalarini aralashtirmasdan eritilgan metallni chiqarib beradi.

Shuningdek, alyuminiy lomining qayta eritish qozoni yangilandi. Chet eldan keltirilgan ushbu qozonning yillik ishlab chiqarish quvvati taxminan 10 ming tonnani tashkil etadi. Uning o‘rnatilishining afzalliklari vaqt, yoqilg‘i va elektr energiyasini tejashdan iborat.

Alyuminiyni qayta ishlash uskunalari ikkilamchi alyuminiy lom va alyuminiy qotishmalari chiqindilarini ingot va чушка shaklida qayta eritish uchun mo‘ljallangan eritish agregatlariga tegishli. Alyuminiy qotishmalari uchun aks ettiruvchi pech, katta o‘lchamli universal maydalagich, maydalangan temir granulatori, plazma kesish asboblari o‘rnatilgan.

Aks ettiruvchi pech rafinatsiya, qotishma olish, kimyoviy tarkibni o‘rtacha qilish uchun qo‘llanilishi mumkin. Pech zamonaviy tiristorli boshqaruv bloki bilan jihozlangan bo‘lib, eritma haroratini ±1 °C aniqlikda ushlab turish imkonini beradi va harorat datchiklari mavjud. O‘rnatilgan pechning o‘ziga xos xususiyati – ajoyib issiqlik-texnik xossalari.

Zavod ishlatilgan akkumulyator batareyalarini qayta ishlash texnologiyalari bilan faxrlanadi – bu ikkilamchi qo‘rg‘oshinning asosiy manbai. Murakkab tarkibi tufayli eskirgan elektron buyumlar va asboblar juda cheklangan miqdorda utilizatsiya qilinadi va ko‘pincha butun dunyo bo‘ylab chiqindi maydonlariga tashlanadi. Zamonaviy qo‘rg‘oshin akkumulyatorlari qayta ishlashga yaroqli bir nechta komponentlarni o‘z ichiga oladi, ulardan eng muhimlari qo‘rg‘oshin asosidagi qotishmalar, o‘zi metall, uning dioksidi hamda polipropilen hisoblanadi. 2005-yildan buyon korxonada qo‘rg‘oshin akkumulyatorlarini mexanizatsiyalashgan ajratish kompleksi ishga tushirilgan bo‘lib, texnologik operatsiyalar parametrlarini avtomatik tartibga solish mavjud. Asosiy uskunalarga maydalagichlar, gidrodinamik tipdagi separatorlar va turli konstruktsiyadagi klassifikatorlar kiradi. Bunday qurilmalarning unumdorligi soatiga 5 dan 50 tonnagacha batareya.

Bundan tashqari, qo‘shimcha qimmatdagi mahsulotlar (emal qoplamali simlar, akkumulyator batareyalari, alyuminiy katodlar va boshqalar) ishlab chiqarish uchun uchta kichik aks ettiruvchi pech qurilib, foydalanishga topshirildi. Germaniyaning «SPEKTROLAB» markali zamonaviy spektral uskunalari bilan jihozlangan zavod laboratoriyasi mavjudligi raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarish va rangli metallar qotishmalarining kimyoviy tarkibini jahon standartlari va O‘zbekiston Respublikasi ГОСТlariga muvofiq yuqori aniqlikda tahlil qilish imkonini beradi. Laboratoriyaning kompleks jihozlanishi uskuna va asboblar, analitik texnika, kimyoviy reaktivlar, laboratoriya idishlarini o‘z ichiga oladi. Ko‘p miqdordagi standart namunalar mavjudligi asbobni deyarli har qanday qotishmani nazorat qilishga sozlash imkonini beradi. Eritish jarayonida suyuq metallning kimyoviy tarkibi doimiy ekspress-nazorat qilinadi.

Ishlab chiqarishda samarali modifikatsiyalangan fluxlar va legirlovchi komponentlar qo‘llaniladi; ishlab chiqarilgan qotishmalar degazatsiya va penokeramika filtrlar orqali filtrlanadi, bu esa mijoz talablariga to‘liq javob beradigan yuqori tozalikdagi qotishmalarni olish imkonini beradi. So‘nggi yillarda zavodning barcha texnologiyalari to‘liq yangilandi va modernizatsiya qilindi, natijada ularning samaradorligi oshirildi. Zavod mutaxassislari atmosfera havosini ifloslanish muammosini ijobiy hal qilish, chiqindilar bilan ishlashda chiqindisiz texnologiyalarni joriy etish, energiya resurslaridan oqilona foydalanish bo‘yicha katta ish olib bormoqda. Bundan tashqari, zamonaviy energiya tejovchi texnologiya va uskunalarni sotib olish va o‘rnatish, ishlab chiqarishni texnik jihatdan qayta jihozlash, xodimlarning bilim va malakasini oshirish yo‘li bilan rekonstruksiya va modernizatsiya ishlari faol davom etmoqda. Yuqori professional daraja hamda Rossiya, Germaniya, AQSh, Yaponiya, Hindiston va Ispaniya ishlab chiqarishidagi zamonaviy uskunalarning mavjudligi AJ «O‘ZVTORTSVETMET»ga ishlab chiqarilayotgan mahsulotning yuqori sifatiga erishish imkonini beradi. Ishlab chiqariladigan mahsulotning barcha turlari sertifikatlangan.

Biz tushunamizki, AJ «O‘ZVTORTSVETMET» korxonasining xo‘jalik faoliyatini amalga oshirishdagi iqtisodiy samaradorlik va ekologik xavfsizlik faqat tabiatdan foydalanishni va atrof-muhitni muhofaza qilishni kompleks, tizimli yondashuv orqali tartibga solish, O‘zbekistonning tabiiy salohiyatini saqlab qolish zarurati, tabiiy resurslarni qayta tiklash, ishlab chiqarishni rivojlantirish va eng yaxshi mavjud texnologiyalarni joriy etishni hisobga olgan holda erishilishi mumkin.

Korxona oldida turgan ekologik muammolarning ko‘lami va murakkabligini anglab, AJ «O‘ZVTORTSVETMET» o‘zining ishlab chiqarish faoliyati jarayonida atrof-muhitga yetkaziladigan ta’sirni doimiy ravishda kamaytirib va oldini olib kelmoqda.

AJ «O‘ZVTORTSVETMET» rahbariyati atrof-muhitni muhofaza qilish faoliyatini zavod faoliyatining ajralmas qismi deb hisoblaydi. O‘zbekiston Respublikasining barqaror rivojlanishiga o‘z hissasini qo‘shishni korxona tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunchilik talablariga qat’iy rioya qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish va atrof-muhitni muhofaza qilish faoliyatini doimiy ravishda takomillashtirish orqali ta’minlashga intiladi.

AJ «O‘ZVTORTSVETMET»ning sanoat xavfsizligi, mehnatni muhofaza qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi strategiyasi xodimlar uchun xavfsiz mehnat sharoitlarini ta’minlash, korxona xodimlari va uning faoliyat yuritiladigan hududda yashovchi aholining salomatligini himoya qilish, shuningdek qulay atrof-muhitni saqlab qolishdan iborat.

Sanoat va ekologik xavfsizlik siyosatining maqsadlari quyidagilardan iborat:

• ishlab chiqarishga jalb qilinadigan va zavod faoliyati jarayonida mavjud bo‘lgan tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, resurs tejamkor va energiya tejamkor texnologiyalarni joriy etish hisobiga;
• yangi ilg‘or texnologiyalarni joriy etish, uskunalarni modernizatsiya qilish, materiallarni yangilash va texnologik jarayonlarni boshqarishning avtomatlashtirish darajasini oshirish orqali chiqindilar va emissiyalar miqdorini bosqichma-bosqich qisqartirish;
• texnologik uskunalarning ishonchliligini oshirish, uning xavfsiz va avariyasiz ishlashini ta’minlash hisobiga sanoat xavfsizligi va mehnatni muhofaza qilish holatini doimiy ravishda yaxshilash;
• boshqaruv organlari va zavod xodimlarini mumkin bo‘lgan avariyalar va boshqa favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish bo‘yicha tezkor harakatlarga tayyor holga keltirish;
• yangi quriladigan ob’ektlardan atrof-muhitga texnogen yuklamani kamaytirish maqsadida oldindan loyiha va loyiha hujjatlarini tayyorlash sifatini yaxshilash;
• korxona ob’ektlarida sanoat xavfsizligi, mehnatni muhofaza qilish va atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha qonunchilik talablariga rioya etilishini nazorat qilish samaradorligini oshirish, ya’ni ishlab chiqarish nazorati, korporativ nazorat va ichki auditni kuchaytirish.

Atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha qonunchilik talablarining bajarilishi baholanishi tarkibiy bo‘linmalar (sexlar va uchastkalar)ning kundalik ishlab chiqarish faoliyati davomida hamda mintaqaviy filiallarni ichki ekologik tekshiruvlar jarayonida amalga oshiriladi. Bunday ichki tekshiruvlar davomida davlat nazorat va nazorat organlaridan kelgan tashqi so‘rovlar va xabarlar tahlil qilinadi. Umuman olganda, korxona faoliyati O‘zbekiston Respublikasi tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunchilik talablarida belgilangan va davlat nazorat organlari bilan kelishilgan atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha me’yorlar doirasida amalga oshiriladi. Atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha savollar yuzaga kelgan taqdirda kamchiliklarni bartaraf etish bo‘yicha maqsad va vazifalar belgilanadi hamda tegishli chora-tadbirlar ishlab chiqiladi.